عباس قديانى

513

فرهنگ جامع تاريخ ايران ( فارسى )

مازندران وفات يافت . شاه عباس قبل از سلطنت به عباس ميرزا معروف بود . در دورهء كودكى اسما حكومت خراسان داشت . شاه اسماعيل دوم صفوى فرمان قتل او را داده تصويرى خيالى از شاه عباس بزرگ بود ، ولى عليقلى خان شاملو ، حاكم هرات ، اين فرمان را به تأخير انداخت ؛ در 989 ه . ق . ، او و مرشد قلى استاجلو ، حاكم تربت حيدرى ، عباس ميرزا را در خراسان به سلطنت برداشتند . اما بعد ، بين اين دو سردار قزلباش خصومت و نزاع درگرفت ، و عاقبت عباس ميرزا به دست مرشد قلى خان افتاد . و تحت حفظ و حمايت او قرار گرفت . در زمان آشفتگى كار سلطان محمد صفوى ، پدر عباس ميرزا ، مرشد قلى خان وى را به قزوين برد ، و به سلطنت نشاند ( ذيقعدهء 996 ه . ق . ) ، و سلطان محمد از سلطنت بر كنار شد ، و به زندان رفت . عباس ميرزا ، كه پس از سلطنت ، شاه عباس لقب يافت ، هنگام جلوس به تخت پادشاهى 18 ساله بود . اول كارى كه كرد كشتن 7 تن از سران قزلباش بود كه برادرش حمزه ميرزاى صفوى را كشته بودند . اندكى بعد ، مرشد قلى خان را هلاك كرد ( 10 رمضان 997 ه . ق . ) ، و خود را از استيلاى او رهانيد . در اين هنگام ، تركان عثمانى بر قسمت عمده‌اى از ولايات مغرب ايران استيلا يافته بودند ، و ازبكان نيز مشغول دست‌اندازى بر خراسان بودند . شاه عباس مصلحت وقت را در اين ديد كه اول با عثمانيها كنار بيايد ، و به دفع ازبكان بپردازد ، تا پس از دفع آن طايفه حساب خود را با تركان عثمانى تصفيه كند . از اين‌رو ، با عثمانيها صلح كرد ( 998 ه . ق . ) ، و قسمتهايى از ولايات آذربايجان ، شيروان ، بنادر خزر ، كردستان و لرستان را ، كه آنها در فترت بعد از عهد شاه طهماسب اول صفوى گرفته بودند ، به آنان واگذاشت ، و خود در صدد دفع ازبكان ، كه مشهد و سبزوار را به باد قتل و غارت داده بودند ، برآمد و خراسان را از وجود آنها پاك كرد ( 1007 ه . ق . ) . شاه عباس در سال 1000 ه . ق . ، پايتخت خود را از قزوين به اصفهان منتقل كرد . در 1007 ه . ق . ، در قزوين ، با برادران شرلى و همراهان آنها برخورد كرد ، و از آنها براى اصلاح امور لشكرى و گسترش روابط با دول اروپايى استفاده نمود . در مقابل قواى قزلباش ، كه از اواخر عهد شاه طهماسب به خودسرى عادت كرده بودند ، لشكرى